W praktyce sądowej często pojawia się pytanie: czy w każdej sprawie potrzebny jest tłumacz przysięgły, czy wystarczy biegły sądowy? A może wystarczy zwykły tłumacz powołany przez sąd? Różnice mają znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy chodzi o tłumaczenie przysięgłe dokumentów albo udział tłumacza w rozprawie. Sprawdźmy, kogo faktycznie potrzebujesz na potrzeby swojej sprawy sądowej.

Tłumacz w sądzie – postępowanie karne i cywilne

W postępowaniu karnym sąd ma obowiązek zapewnić tłumacza, gdy oskarżony lub świadek nie zna języka polskiego albo, gdy dokument sporządzono w języku obcym (art. 204 KPK – Kodeks postępowania karnego). Co istotne, przepisy stanowią, że do tłumacza stosuje się odpowiednio regulacje dotyczące biegłych.

Oznacza to, że tłumacz w sądzie nie musi zawsze mieć formalnego statusu tłumacza przysięgłego – wystarczy osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje językowe, powołana przez sąd.

Podobnie w postępowaniu cywilnym (art. 265 KPC – Kodeks postępowania cywilnego): sąd może przybrać tłumacza, a do jego statusu stosuje odpowiednio przepisy o biegłych.

W praktyce więc często mówi się potocznie „tłumacz biegły sądowy”, choć formalnie nie jest to odrębny zawód – to po prostu tłumacz powołany w danej sprawie.

Tłumacz przysięgły nie jest automatycznie biegłym sądowym (to odrębne instytucje prawne). – za: Gazeta Prawna

Kiedy potrzebny jest tłumacz przysięgły?

Inaczej wygląda sytuacja, gdy wymagane jest tłumaczenie przysięgłe dokumentu wywołującego skutki prawne. Status i uprawnienia określa Ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego i wynika z niej, że wyłącznie tłumacz przysięgły ma prawo:

sporządzać i poświadczać tłumaczenia dokumentów urzędowych,
potwierdzać zgodność odpisów,
wykonywać tłumaczenia wymagane przez organy administracji, sądy czy notariuszy.

Jeżeli więc do akt sprawy składany jest zagraniczny wyrok, akt urodzenia albo umowa w języku obcym, sąd może wymagać tłumaczenia poświadczonego. Wtedy konieczne będzie, aby pojawił się na sali i wykonał swoja pracę np. tłumacz przysięgły języka angielskiego.

Tłumacz przysięgły angielskiego w praktyce

W obrocie międzynarodowym najczęściej potrzebny jest przysięgły tłumacz angielskiego, dla przykładu przy:

rejestracji spółki,
uznaniu zagranicznego wyroku,
sprawach rozwodowych z elementem zagranicznym,
dokumentach do urzędu lub sądu.

W takich przypadkach ani „biegły tłumacz przysięgły” w sensie potocznym, ani tłumacz ad hoc nie wystarczą – wymagane jest formalne poświadczenie zgodne z ustawą.

Biegły sądowy a tłumacz przysięgły – najważniejsza różnica

Biegły sądowy to osoba ustanowiona przez prezesa sądu okręgowego, która wydaje opinie w sprawach wymagających wiedzy specjalistycznej (np. medycznej, technicznej).

Video – Na czym polega praca biegłego sądowego? Odpowiada Dr Stomatologii Aleksandra Hercka-Mulas

Tłumacz przysięgły natomiast wykonuje zawód regulowany – jego status wynika z wpisu na listę Ministra Sprawiedliwości, a nie z ustanowienia przez sąd.

Kogo potrzebujesz?

W skrócie:

Tłumaczenie ustne na rozprawie → wystarczy tłumacz powołany przez sąd.
Tłumaczenie dokumentu do celów urzędowych → wymagane tłumaczenie przysięgłe.

Dlatego w praktyce zarówno sądy, jak i klienci prywatni często zwracają się bezpośrednio do kancelarii (określanej też potocznie jako agencja tłumaczeń), aby mieć pewność, że dokument sporządzi właściwy specjalista.

Źródło: opracowanie własne, Canva, akty prawne

Jeśli prowadzisz sprawę sądową lub potrzebujesz dokumentów do urzędu, warto wcześniej ustalić, czy wystarczy tłumacz w sądzie powołany ad hoc, czy konieczny będzie formalnie ustanowiony tłumacz przysięgły języka angielskiego. W wielu sytuacjach ta różnica decyduje o skuteczności czynności procesowej.

Jeśli jeszcze nie wiesz, gdzie szukać odpowiedniego tłumacza przysięgłego, polecamy Kancelarię Tłumacza Przysięgłego Języka Angielskiego Jacka Kasprzyka. Tutaj wiedza i doświadczenie językowe łączy się z wykształceniem prawniczym, co daje pewność poprawnego przekładu językowego przy jednoczesnym precyzyjnym odwzorowaniu realiów prawnych, co jest niezbędne przy dokumentach urzędowych.

Szybkie porównanie

W naszym dzisiejszym artykule jedynie sygnalizujemy pewne aspekty dotyczące różnic między omawianymi dwoma funkcjami. Jeśli jednak temat ten wydaje Ci się ciekawy, koniecznie zajrzyj do aktów prawnych, bo to właśnie z nich czerpać należy informacje prosto ze źródła, bez przekłamań i dodatkowych komentarzy. Te dokumenty to:

Ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego – status i zakres uprawnień.
Rozporządzenie w sprawie biegłych sądowych – jak i kto ustanawia biegłych (prezesi sądów okręgowych).
Przepisy postępowania (np. KPK art. 204 i KPC art. 265) – kiedy sąd musi powołać tłumacza.

A poniżej krótkie podsumowanie ze wszystkich wymienionych aktów prawnych, dla osób, które nie przepadają za przeglądaniem rozporządzeń i ustaw.

Źródło: opracowanie własne, Canva, akty prawne

FAQ – najczęściej zadawane pytania:

1. Czy tłumacz w sądzie musi być tłumaczem przysięgłym?
Najczęściej tak. W postępowaniu sądowym (zwłaszcza karnym) sąd powołuje tłumacza przysięgłego, gdy trzeba zapewnić stronie prawo do obrony lub przetłumaczyć dokumenty procesowe. Wyjątkowo może zostać powołana inna osoba jako tłumacz, jeśli brak przysięgłego danego języka.

2. Czym różni się zwykłe tłumaczenie od przysięgłego?
Zwykłe tłumaczenie nie ma mocy urzędowej. Tłumaczenie przysięgłe jest uwierzytelnione podpisem i pieczęcią tłumacza przysięgłego, ma moc dokumentu urzędowego i jest wymagane przez sądy oraz urzędy.

3. Czy tłumacz przysięgły może być karany?
Tak. Podlega odpowiedzialności zawodowej i dyscyplinarnej, a w określonych przypadkach także karnej (np. za poświadczenie nieprawdy). Może zostać upomniany, zawieszony lub skreślony z listy.

4. Czy tłumacz przysięgły to biegły?
Nie. To dwie różne funkcje. Tłumacz przysięgły ma uprawnienia do wykonywania tłumaczeń uwierzytelnionych. Biegły sądowy to ekspert powoływany przez sąd w konkretnej sprawie. Tłumacz przysięgły może być jednocześnie biegłym, ale nie jest nim automatycznie.